Depresje

Słowo depresja niesie w sobie różne znaczenia. W języku potocznym jest to przejściowe i szybko przemijające pogorszenie nastroju. Jednak dla wielu osób jest to poważna choroba wymagająca leczenia. Jest to grupa schorzeń, określana obecnie zbiorczą nazwą “zaburzenia afektywne” ( Mood Disorders). Rozpowszechnienie tych zaburzeń jest duże, w zależności od metody badania wynosi od kilku do kilkunastu procent. Około 20-30% chorych szuka pomocy lekarskiej.  Dolegliwości ze strony różnych narządów lub objawy lęku mogą maskować istniejące zaburzenie. Niektóre badania donoszą o tym, że ok. 50% pacjentów zgłaszających się do lekarzy ogólnych cierpi na depresję. Trafnie postawione rozpoznanie i właściwe leczenie zazwyczaj przynosi poprawę funkcjonowania i ulgę w cierpieniu.

Depresja: definicja, przyczyny, klasyfikacja.

Depresja w znaczeniu medycznym oznacza trwające długi czas (tygodnie, miesiące) chorobowe obniżenie nastroju, któremu towarzyszy najczęściej dezorganizacja aktywności złożonej człowieka, przeżywanie niewydolności życiowej oraz często poczucie choroby. Pacjent cierpi z powodu smutku, ubytku energii, zmniejszenia aktywności. Zakres zainteresowań i koncentracja uwagi są obniżone, często pojawia się zmęczenie nawet po małym wysiłku, towarzyszy temu często anhedonia, czyli niemożność przeżywania przyjemności. Elementami stałymi w depresji są zaburzenia snu i apetytu. Obniżeniu ulega samoocena, często towarzyszy temu nieuzasadnione i irracjonalne poczucie winy i przekonanie o swojej małej wartości. Obniżenie nastroju jest niezależne od zdarzeń bieżących i nie ulega większym zmianom w kolejnych dniach. W praktyce lekarskiej depresja należy do najczęściej spotykanych schorzeń.

W zależności od liczby i intensywności objawów nasilenie depresji może być określone jako łagodne, umiarkowane oraz ciężkie.

Myśląc o  depresji warto pamiętać o czynnikach ryzyka.

• Występuje ona 2-3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.
• Obciążający jest wywiad mówiący o występowaniu depresji lub prób samobójczych w rodzinie.
• Czynnikami ryzyka jest okres porodu i okołoporodowy, okres przekwitania, występowanie chorób przemiany materii, zwłaszcza zaburzeń hormonalnych, operacje, urazy głowy zażywanie leków takich jak: leki hormonalne, zwłaszcza glikortykosteroidy, oraz żeńskie hormony płciowe, niektóre leki hipotensyjne, niektóre leki cholinolityczne i cholinergiczne.
• Jako czynniki precypitujące mają też znaczenie stresy psychologiczne związane ze stratą bliskich osób, rozwodem, kryzysami rodzinnymi i małżeńskimi, bezrobociem.

Należy jednak pamiętać, że depresja występuje często bez żadnych zrozumiałych przyczyn, również bez związku z urazami psychicznymi.

Objawy depresji

Do objawów podstawowych zespołów depresyjnych należy zaliczyć:

-obniżenie podstawowego nastroju przeżywane przez chorych jako stan smutku, przygnębienia, niemożność przeżywania szczęścia i radości czy zadowolenia z wykonywania czynności, które kiedyś sprawiały radość (anhedonia);

-obniżenie tempa procesów psychicznych i ruchu przejawiające się spowolnieniem tempa myślenia, osłabieniem pamięci, poczuciem pogorszenia sprawności intelektualnej, spowolnieniem ruchowym osiągającym niekiedy poziom zahamowania ruchowego. U niektórych chorych w miejsce spowolnienia ruchowego pojawia się niepokój ruchowy;

- zaburzenie rytmów biologicznych, zwłaszcza zaburzenie rytmu snu i czuwania, które występuje w dwóch podstawowych wariantach: zwiększonej potrzeby snu, oraz drugi, w którym znacznie zmniejsza się ilość snu nocnego z jego spłyceniem, częstym budzeniem się, wczesnym porannym budzeniem się i występowaniem koszmarów nocnych; Przejawem zaburzeń rytmów biologicznych są dobowe wahania nastroju z gorszym samopoczuciem rano i zmniejszeniem nasilenia objawów wieczorem oraz występujące często u kobiet zaburzenia miesiączkowania;

- lęk występuje typowo jako tzw. lęk wolnopłynący, wykazuje falujące nasilenie, często lokalizowany przez chorych w okolicy przedsercowej lub w nadbrzuszu; 
       

   Poza opisanymi wyżej objawami podstawowymi w zespołach depresyjnych pojawia się szereg szczególnych cech i objawów. Są to: bóle głowy, zaparcia, utrata łaknienia i spadek wagi, wysychanie śluzówek jamy ustnej, spadek libido. W myśleniu osób chorych możemy na ogół stwierdzić pewne szczególne zaburzenia: depresyjne oceny, takie jak negatywna ocena siebie, swojego postępowania, zdrowia, pesymizm towarzyszy myśleniu o przeszłości, przyszłości jak i teraźniejszości. Pacjenci często mówią o tym, że świat jest w czarnych lub szarych kolorach. Czasami pojawiają się urojenia hipochondryczne, nihilistyczne grzeszności, winy, kary. W łagodnych zespołach depresyjnych dochodzi do zmniejszenia aktywności, w cięższych do  zaniechania jakichkolwiek działań.

Leczenie depresji

Po ustaleniu rozpoznania konieczne jest jak najszybsze zastosowanie leczenia. Najczęściej i najszerzej stosowaną metodą jest farmakoterapia. W depresjach o niewielkim nasileniu objawów skuteczna bywa psychoterapia, najczęściej poznawcza ( zmierzająca do zmiany nieprawidłowych wzorców myślenia), lub interpersonalna (dążąca do poprawy stosunków z innymi osobami). Prowadzone ostatnio badania wskazują na fakt, że łączne stosowanie psycho- i farmakoterapii przewyższa skutecznością pojedyncze stosowanie powyższych metod. Przy wyborze leku musimy pamiętać, że celem terapii jest usunięcie depresji, a nie jej najbardziej widocznych objawów takich jak lęk czy bezsenność. W związku z tym konieczne jest by do leczenia depresji używać któregoś z leków przeciwdepresyjnych, a nie np. leków nasennych czy przeciwlękowych. W przypadku nasilonych i uciążliwych takich objawów jak lęk, niepokój, zaburzenia snu można dołączyć okresowo do zasadniczego leku przeciwdepresyjnego leczenie objawowe. Poprawy samopoczucia po stosowanych lekach można się spodziewać po 2 – 3 tygodniach ich stosowania.

Leczenie należy kontynuować, przez co najmniej 6 do 9 miesięcy po ustąpieniu objawów choroby. Depresja może być chorobą nawracającą i w takim przypadku konieczne jest ponowne podjęcie leczenia. Gdy istnieje zagrożenie samobójstwem konieczna jest hospitalizacja.